Woorden als kroonstuk

Soms schieten woorden te kort wanneer je afscheid moet nemen van een geliefde. De adem stokt al in je keel bij de gedachte dat je iets tegen hem of haar moet zeggen tijdens de uitvaart. Inspiratie is ver te zoeken, daarvoor zit teveel verdriet in de weg. Hooguit zijn er flarden, anekdotes en losse herinneringen die je concreet in woorden kunt vangen. Maar daar maak je nog geen ceremonie mee. Hiermee ontstaat nog geen verhaal.

In de week naar een afscheid toe komt er vaak het moment dat ik met de familie aan tafel ga om de ceremonie te bespreken. Tenminste, als de wens ook is dat er een ceremonie wordt gehouden ten afscheid. Waar decennialang de kerk deze rol vervulde, ligt deze taak steeds vaker bij de uitvaartbegeleider. Voor mij is dit het mooiste stukje van de uitvaartbegeleiding. Want in het ontwerp van een afscheid zoals een ceremonie, kan een overledene liefdevol worden herdacht als een waar kroonstuk op het leven. In gesprek met families komen de verhalen boven en ik filter hier graag levensthema’s uit, die vervolgens de rode draad vormen van de ceremonie. Vaak zijn familieleden heel goed in staat om herinneringen op te schrijven en uit te spreken, maar soms ook niet en soms gedeeltelijk. Alles is goed. Samen met nabestaanden kom ik er wel uit.

En dan, een paar dagen voor de uitvaart, ga ik schrijven. Door het vertrouwen dat onderling is ontstaan en de verhalen die zijn gedeeld kan alles samenkomen. Er ontstaat een uniek verhaal. Een verhaal dat een leven bekroont maar ook een nieuw leven inluidt: een leven zonder de overledene, de weg die de nabestaanden inslaan.

‘Dit hebben wij ma maar mooi kunnen geven’, zo besloot een zoon onlangs de uitvaart van zijn moeder. ‘En aan jullie zelf’, voegde ik eraan toe. Hij lachte instemmend: hier kon ook hij mee verder. De woorden, de muziek: ze gaven ook hem een nieuwe richting. Het leven van zijn moeder was geëerd en hij droeg deze dag als warme herinnering met zich mee.

Meer columns

• Met zonder elkaar
  Ze zaten niet alleen letterlijk maar ook figuurlijk tegenover elkaar. Broer en zus die elkaar in het normale leven bijna nooit meer zagen maar nu gedwongen waren om in gesprek… Lees meer: Met zonder elkaar
• 30 Gin tonic, 50 Aperol
  Niet bepaald een passende titel, voor een column van Aster, zou je wellicht denken. Niets is echter minder waar. De stralende zomer die is losgebarsten doet me terugdenken aan een… Lees meer: 30 Gin tonic, 50 Aperol
• Geven en delen
  Ze was een gever. Haar leven lang stelde zij zich ten dienste van anderen. Als jong meisje had ze al een zorgende rol in haar ouderlijk gezin en na haar… Lees meer: Geven en delen
• Alaaf
  Wetende dat hij niet meer lang zou leven, wilde hij graag dat ik even langskwam om te praten over zijn uitvaart. Want, zo zei hij: ‘Het mag dan wel een… Lees meer: Alaaf